Có một thời gian khá dài, tôi luôn nghĩ nhanh là một loại năng lực.
Tôi quyết định nhanh, làm việc nhanh, phản ứng cũng nhanh. Có chuyện gì xảy ra là trong đầu gần như lập tức muốn xử lý. Có cơ hội thì muốn nắm lấy ngay. Có vấn đề thì muốn giải quyết luôn. Thậm chí có một người làm tôi thất vọng, tôi cũng rất dễ đi đến quyết định rời đi.
Ngày trước tôi nghĩ như thế là mạnh.
Là dứt khoát.
Là không để bản thân mất thời gian vào những thứ không phù hợp.
Nhưng càng về sau tôi càng nhận ra, nhanh không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với mạnh.
Có những lúc tôi nhanh vì tôi thật sự quyết đoán.
Nhưng cũng có những lúc tôi nhanh chỉ vì tôi không thích phải chờ.
Tôi không thích cảm giác mọi thứ chưa rõ ràng.
Không thích phải ở quá lâu trong một cảm xúc khó chịu.
Và cũng không thích cái cảm giác mình không kiểm soát được tình hình.
Sau này nghĩ lại, tôi mới thấy có những lúc mình tưởng mình đang xử lý vấn đề, nhưng thật ra chỉ đang cố thoát thật nhanh khỏi cảm xúc của chính mình.
Và từ đó tôi bắt đầu học cách chậm lại.
Không phải chậm chạp.
Cũng không phải biến mình thành một người do dự.
Chỉ là chậm đủ để nhìn rõ hơn một chút.
Tôi bắt đầu nhận ra sự khác nhau giữa phản ứng và lựa chọn
Trước đây tôi không để ý lắm đến chuyện này.
Nhưng sau này tôi mới thấy phản ứng và lựa chọn thật ra khác nhau rất nhiều.
Phản ứng thường xảy ra gần như ngay lập tức.
Ai đó nói một câu khiến mình khó chịu, mình muốn đáp lại ngay.
Một việc không diễn ra như mình mong muốn, mình lập tức bực.
Một mối quan hệ vừa xuất hiện vấn đề, mình đã bắt đầu nghĩ người này không còn phù hợp với mình nữa.
Mọi thứ xảy ra rất nhanh.
Còn lựa chọn thì khác.
Lựa chọn cần một khoảng dừng.
Khoảng dừng đó đôi khi chỉ vài phút.
Có khi vài tiếng.
Có những chuyện tôi để qua một đêm rồi hôm sau mới nghĩ tiếp.
Và lạ là nhiều chuyện hôm trước mình thấy rất nghiêm trọng, hôm sau nhìn lại lại thấy nó không đến mức như vậy.
Bây giờ khi gặp một chuyện khiến mình khó chịu, tôi bắt đầu tập hỏi mình vài câu:
“Chuyện này thực sự nghiêm trọng đến mức nào?”
“Tôi đang phản ứng với chuyện đang xảy ra, hay đang phản ứng với một cảm xúc nào đó bên trong mình?”
“Nếu để đến ngày mai, tôi còn muốn nói câu này không?”
“Quyết định này tốt cho mình trong vài năm tới, hay chỉ giúp mình dễ chịu trong vài phút?”
Tôi thấy chỉ cần tự hỏi như thế thôi, rất nhiều quyết định đã khác đi.
Không phải vì tôi yếu hơn.
Mà vì tôi không còn để cảm xúc quyết định thay mình nhanh như trước nữa.
Tôi nhận ra bình tĩnh cũng là một loại quyền lực
Ngày trước tôi từng nghĩ một người mạnh là người nói nhanh, quyết nhanh, phản ứng nhanh và không để ai lấn át mình.
Bây giờ tôi lại nhìn khác.
Tôi bắt đầu để ý đến những người rất điềm tĩnh.
Có những người bước vào một nơi, họ không cần nói quá nhiều nhưng mình vẫn cảm nhận được sự vững vàng của họ.
Họ không cần lúc nào cũng chứng minh mình đúng.
Không phải chuyện gì cũng tranh luận.
Không phải ai nói gì cũng phản ứng.
Cũng không có nhu cầu giải thích bản thân với tất cả mọi người.
Ngày trước có thể tôi sẽ nghĩ như thế là ít thể hiện.
Bây giờ tôi lại thấy đó là một loại nội lực.
Vì không phải ai cũng làm được chuyện đó.
Khi mình không bị từng câu nói của người khác kéo cảm xúc đi, mình mới thật sự có quyền lựa chọn cách mình phản ứng.
Và tôi bắt đầu muốn mình trở thành kiểu người như vậy.
Ít phản ứng hơn một chút.
Quan sát nhiều hơn một chút.
Không phải câu nào cũng cần nói.
Nhưng khi đã nói thì mình biết mình đang nói gì và tại sao mình nói.
Có những thứ chỉ nhìn thấy được khi mình đủ chậm
Gần đây tôi bắt đầu uống trà.
Ban đầu cũng chỉ là thích thôi.
Nhưng càng uống tôi càng thấy cái thú vị của nó nằm ở chính sự chậm rãi.
Tráng ấm.
Cho trà.
Rót nước.
Chờ.
Rồi mới uống.
Nghe thì rất đơn giản, nhưng với một người vốn quen làm mọi thứ nhanh như tôi, những động tác đó lại khiến tôi tự nhiên chậm xuống.
Tôi không thể thúc một ấm trà nhanh hơn chỉ vì mình sốt ruột.
Và tôi nhận ra rất nhiều thứ trong cuộc sống cũng như vậy.
Một doanh nghiệp cần thời gian để xây.
Một người cần thời gian để trưởng thành.
Một mối quan hệ cần đủ thời gian mới nhìn ra bản chất.
Một quyết định lớn cũng cần đủ khoảng cách để nhìn được cả mặt lợi lẫn mặt hại.
Có những thứ càng vội càng dễ sai.
Trước đây tôi thường hỏi:
“Làm thế nào để nhanh hơn?”
Bây giờ tôi bắt đầu hỏi thêm một câu nữa:
“Việc này có thực sự cần nhanh không?”
Tôi thấy hai câu hỏi này nghe thì rất gần nhau, nhưng cách sống phía sau nó lại rất khác.
Một bên là lúc nào cũng muốn đẩy mọi thứ về phía trước.
Một bên là biết có việc cần tăng tốc, nhưng cũng có việc càng chậm lại càng nhìn rõ.
Chậm lại không có nghĩa là mất đi sự sắc bén
Tôi vẫn không muốn mình trở thành một người do dự.
Tôi vẫn thích sự quyết đoán.
Vẫn thích tốc độ.
Vẫn muốn làm việc nhanh, nhìn thấy cơ hội thì biết nắm lấy.
Tôi nghĩ đó vẫn là một phần rất quan trọng trong con người mình.
Chỉ là bây giờ tôi muốn học thêm một thứ khác.
Đó là giữ tốc độ trong hành động nhưng giảm tốc độ trong phản ứng cảm xúc.
Hai chuyện đó hoàn toàn khác nhau.
Công việc có thể nhanh.
Nhưng tư duy phải đủ sâu.
Hành động có thể quyết liệt.
Nhưng cảm xúc phải đủ ổn định.
Tôi nghĩ khi một người vừa có tốc độ, vừa có độ sâu, họ sẽ bớt bị hoàn cảnh kéo đi rất nhiều.
Họ vẫn tiến rất nhanh.
Nhưng biết mình đang đi đâu.
Bài học tôi rút ra
Sau một thời gian tập sống chậm lại, tôi nhận ra trưởng thành không phải là mình trở thành một người chậm chạp hơn.
Mà là giữa một sự việc xảy ra và phản ứng của mình bắt đầu có thêm một khoảng trống.
Trong khoảng trống đó có lý trí.
Có sự quan sát.
Có những trải nghiệm mình đã đi qua.
Và có khả năng nhìn xa hơn cảm xúc của chính mình ở thời điểm hiện tại.
Ngày trước có thể chỉ một câu nói thôi cũng đủ khiến tâm trạng tôi thay đổi cả ngày.
Bây giờ tôi muốn tập để một câu nói chỉ là một câu nói.
Một sự việc chỉ là một sự việc.
Nó có thể khiến tôi vui, buồn, tức giận hay thất vọng.
Nhưng cuối cùng người quyết định mình sẽ làm gì tiếp theo vẫn phải là tôi.
Tất nhiên tôi vẫn đang học.
Có lúc tôi vẫn phản ứng nhanh.
Có lúc cảm xúc vẫn chạy trước lý trí.
Có chuyện biết là nên chậm nhưng vẫn chưa chậm được.
Nhưng ít nhất bây giờ tôi đã hiểu mình muốn trở thành một người như thế nào.
Không phải một người lúc nào cũng chạy thật nhanh.
Mà là một người biết khi nào nên chạy.
Khi nào nên đi chậm.
Và khi nào nên đứng yên một chút để nhìn lại mọi thứ cho rõ.
Có lẽ với tôi, đó cũng là một dạng trưởng thành.
Bài học cuộc sống tôi muốn giữ lại cho mình:
Không phải chuyện gì xảy ra cũng cần phản ứng ngay.
Không phải cảm xúc nào xuất hiện cũng cần hành động theo.
Không phải quyết định nhanh nào cũng là quyết đoán.
Và đôi khi, người kiểm soát được nhịp của chính mình mới là người thực sự làm chủ cuộc đời mình.
