Cả hai, nhưng tính cách là nền, còn trải nghiệm mới là thứ tôi luyện nội lực thành hình.
Nội lực được tạo từ trải nghiệm hay từ tính cách?
Tôi nghĩ một người sinh ra có thể đã có sẵn một số tố chất.
Có người từ nhỏ đã lì hơn.
Có người bình tĩnh hơn.
Có người nhạy cảm hơn.
Có người quyết đoán.
Có người rất dễ lo.
Đó là phần thuộc về khí chất và tính cách tự nhiên.
Nhưng chỉ có tính cách thôi thì chưa đủ để gọi là nội lực.
Vì nội lực chỉ thật sự lộ ra khi một người phải đi qua áp lực, va chạm, thất bại, mất mát, trách nhiệm và những thời điểm buộc phải tự đứng bằng đôi chân của mình.
Nói cách khác:
Tính cách cho mình “chất liệu”.
Trải nghiệm mới là thứ đem chất liệu ấy đi rèn.
Có người sinh ra đã mạnh, nhưng chưa chắc đã có nội lực
Ví dụ một người bẩm sinh rất quyết đoán.
Nói nhanh.
Làm nhanh.
Không ngại va chạm.
Nhìn bên ngoài rất mạnh.
Nhưng nếu chưa từng trải qua thất bại lớn, chưa từng mất thứ mình coi trọng, chưa từng chịu trách nhiệm cho một quyết định sai thì cái mạnh đó có thể vẫn còn rất “thô”.
Họ mạnh vì bản tính.
Chưa chắc đã vững vì trải nghiệm.
Đến khi biến cố xảy ra, lúc đó mới biết bên trong có thật sự đứng được hay không.
Ngược lại, người vốn nhạy cảm vẫn có thể có nội lực rất lớn
Tôi nghĩ đây là chỗ nhiều người hay nhầm.
Nhạy cảm không đồng nghĩa với yếu.
Một người có thể rất dễ cảm nhận, dễ tổn thương, suy nghĩ sâu.
Nhưng sau nhiều năm họ học được cách:
nhận diện cảm xúc,
không phản ứng ngay,
biết đặt ranh giới,
biết tự phục hồi,
biết chọn điều gì đáng để giữ.
Thì người đó có thể có nội lực rất dày.
Nên nội lực không phải là không đau.
Mà là đau nhưng không để nỗi đau điều khiển toàn bộ mình.
Trải nghiệm nào làm nội lực lớn nhất?
Không phải cứ trải nghiệm nhiều là nội lực nhiều.
Quan trọng là mình có tiêu hóa trải nghiệm đó hay không.
Một thất bại chỉ trở thành nội lực khi mình hiểu:
“Mình sai ở đâu?”
“Mình đã bỏ qua tín hiệu gì?”
“Lần sau mình sẽ làm khác thế nào?”
Một mất mát chỉ trở thành nội lực khi mình học được:
“Mình vẫn có thể sống tiếp.”
Một biến cố chỉ trở thành nội lực khi mình dần hiểu:
“Có những thứ mình không kiểm soát được, nhưng phản ứng của mình thì có.”
Nếu không có bước nhìn lại đó, con người có thể trải qua rất nhiều chuyện nhưng vẫn lặp lại cùng một kiểu sai.
Tính cách quyết định cách mình bước vào trải nghiệm
Ví dụ cùng một thất bại kinh doanh.
Người tính mạnh có thể lập tức làm lại.
Người thận trọng có thể ngồi phân tích rất lâu.
Người nhạy cảm có thể bị ảnh hưởng cảm xúc mạnh hơn.
Người hướng ngoại có thể tìm người chia sẻ.
Người hướng nội có thể tự xử lý bên trong.
Không có kiểu nào mặc định tốt hơn.
Quan trọng là sau cùng người đó có biến trải nghiệm thành:
kinh nghiệm,
nguyên tắc,
khả năng chịu đựng,
khả năng tự chủ
hay không.
Đó mới là nội lực.
Tôi nghĩ nội lực được tạo theo công thức này
Tính cách + trải nghiệm + khả năng tự nhìn lại + thời gian = nội lực.
Thiếu trải nghiệm thì tính cách chưa được thử lửa.
Có trải nghiệm mà không nhìn lại thì chỉ thành vết thương.
Có nhìn lại nhưng không thay đổi hành vi thì bài học vẫn chưa thành năng lực.
Đến khi mình đi qua đủ chuyện, hiểu mình hơn, sửa mình nhiều lần, lúc đó nội lực mới bắt đầu “dày”.
Bài học tôi rút ra
Tôi không nghĩ có ai sinh ra đã hoàn toàn mạnh.
Có người chỉ có sẵn tố chất thuận lợi hơn.
Còn sự vững vàng thật sự thường phải trả giá bằng thời gian và trải nghiệm.
Có những thứ chỉ sau khi từng mất mới biết mình giữ được gì.
Có những giới hạn chỉ sau khi từng gục mới biết mình chịu được đến đâu.
Có những nguyên tắc chỉ sau vài lần trả giá mới thật sự trở thành nguyên tắc sống.
Nên nếu hỏi nội lực đến từ tính cách hay trải nghiệm, câu trả lời của tôi là:
Tính cách là hạt giống.
Trải nghiệm là đất, mưa, nắng và cả giông bão.
Còn nội lực là cái cây sau nhiều năm vẫn đứng được.
